Coast to Coast Walk in roman verwerkt
Het Zoutpad, het roemruchte verslag van de wandeling van de schrijfster Raynor Winn over het South West Coast Path (ongeveer 1000 km) werd een bestseller, verfilmd, maar ook bekritiseerd omdat het deels gebaseerd zou zijn op 'onwaarheden'. Een roman met een ander beroemd Brits wandelpad in de hoofdrol, ´Je bent hier´ van David Nicholls, is ook niet helemaal waarheidsgetrouw, laat de auteur achterin het boek weten.
Marnie is gescheiden, woonachtig in de wijk Herne Hill in Londen, 38 jaar, persklaarmaakster en corrector van beroep. Michael, is ook gescheiden, woont in York, is leraar aardrijkskunde en 42 jaar. Beide alleenstaanden worden door zijn collega op school, bevriend met allebei, uitgenodigd deel te nemen aan een groepswandeling over de Coast to Coast Walk, dwars door Noord-Engeland, een lange afstandswandelpad van de Ierse Zee naar de Noordzee, ongeveer 300 km lang. Ook andere vrienden en familieleden gaan mee.
Marnie, die niet vaak wandelt, schaft een complete wandeluitrusting aan, inclusief een kompas en de wandelgids van Alfred Wrainwright, de bedenker van het pad. Wel nuttig, gezien het regenachtige weertype in het wandelgebied, zoals ook al meteen vanaf vertrek in St. Bees (Cumbria) het geval is. Michael is een ervaren wandelaar en ook ervaren in het uitzetten van routes voor aardrijkskunde-excursies. Onderweg wordt gelogeerd in driesterrenhotels, B & B’s en zelfs een joert. Er worden pubs bezocht, met regelmatig pastei op het menu.
De deelnemers haken na het eerste weekend stuk voor stuk af. Niet Marnie en Michael, die de route heeft uitgezet. De kloof tussen hem, met zijn gedegen kennis van de omgeving, op het gebied van glaciale erosie, stenen en wat dies meer zij, en haar, gek op lezen van literatuur, krijgt gestalte in hoofdstukjes, afwisselend vanuit zijn en haar optiek beschreven. De route-etappes worden met een kaartje in het boek steeds aangegeven. Wat ze delen is de eenzaamheid als alleenstaande en onwennigheid (niet lang na de coronaperiode) in de sociale omgang met andere mensen. Beschreven onderdelen van de route en de slaapgelegenheden onderweg kloppen niet altijd met de werkelijkheid, schrijft de auteur zelf in het boek achterin. Het is ten slotte een roman. Een romance ontwikkelt zich, zoals dat in deze tijd kan gaan. En de pijl op de kaart met de tekst ‘Je bent hier’, die ze onderweg tegenkomen, heeft dan ook meerdere betekenissen.
Wandelen met gepersonaliseerde app-route
Recreatief wandelen is gezond voor iedereen. Buiten zijn is immers goed voor het fysieke en geestelijke welzijn. Als aanvulling op gedrukte kaarten en toeristische gidsen zijn er tegenwoordig apps en online platforms om routes te zoeken, maken, plannen, op te halen en delen, zoals Strava, Komoot en Fitbit. De routes verschillen uiteraard van elkaar in lengte, morfologie, hoogteverschil en aard van de omgeving die de wandelaar doorkruist. Routes die langs zogeheten points of interest (POI's), interessante punten, leiden, zoals een mooi natuurgebied of unieke erfgoedlocatie, kunnen rekenen op waardering.
Onderzoekers deden recentelijk voor de Britse kaartenmakers Ordnance Survey onderzoek naar digitale wandelroutes met als uiteindelijk doel betrokkenheid bij het buitenleven van Britten vergroten. Binnen een theoretisch kader van recreatief wandelen, bekeken zij van vier miljoen door gebruikers gegenereerde routes individuele, sociale en ecologische dimensies. Daarnaast bekeken zij de route zelf, dus of het traject zich in een natuurlijke of stedelijke omgeving bevindt, en de bijgeleverde informatie, zoals rond de hoogtepunten onderweg.
De routes bevatten beschrijvingen met kaarten, illustraties en foto´s van uiteenlopende aard, met vermelding van allerlei kenmerken, ter ondersteuning van de besluitvorming van gebruikers. De tools om naar routes te browsen zijn zodanig ingesteld dat er vooral keuze is uit enigszins geaccidenteerde routes die tussen 10 en 20 km lang zijn. Op zich handig voor de gebruiker, maar volgens de onderzoekers wel wat beperkt. Er is natuurlijk veel meer mogelijk. Zo kan er ook rekening worden gehouden met de gebruikers, die een wandeling van 5 km al lang genoeg vinden.
Een deel van de waarde van een route zijn de ´POI´s’ die de wandelaar passeert, zoals natuur (nationaal park, grasland, heideveld) of een bijzonder gebouw (erfgoedlocatie), dus die worden altijd vermeld, en daarnaast eet- en drinkgelegenheden. Wandelen met behulp van apps brengt vele voordelen met zich mee. De natuur ingaan is goed voor de gezondheid en kan als groepsactiviteit plaatsvinden, waardoor sociaal isolement verminderd kan worden. Dus ook wie niet zo ver kan lopen moet op pad kunnen, vinden ze bij de OS, bijvoorbeeld door een variant van de route, bijvoorbeeld een ingekort traject, naar een populaire bezienswaardigheid, te kunnen downloaden.
De onderzoekers bevelen de samenstellers van digitale wandelroutes aan, meer met de gebruikers rekening te houden als het gaat om het toevoegen van informatie, kaarten en foto’s. Met meer aandacht voor individuele, sociale en ecologische dimensies van de omgeving. Wandelen kan op die manier de band met de omgeving versterken, en daarmee ook met lokale en sociale netwerken, aldus de onderzoekers. Ook is een aanbeveling gebruikers niet alleen te helpen bij het vinden van geschikte routes in een vertrouwde omgeving, maar ook verkenning van meer diverse en ook nieuwe routes aan te moedigen, bijvoorbeeld door een onbekend landschap, daarbij dus ook weer individuele, sociale en omgevingsfactoren inzettend.
Om hiernaartoe te werken willen zij ook een voor hun onderzoek gemaakte classificatie van wandelroutes (in de ‘natuur’, ‘stad’, langs ‘de kust’ en door ‘landelijk gebied’) verder verfijnen om de samenstellers te ondersteunen met achtergrondinformatie.
Bron: Freepik
‘Niemand zou haar ijdel noemen, maar het had iets heel aantrekkelijks om aantrekkelijk gevonden te worden, en misschien was aantrekkingskracht wel net zoiets als geluid, het zachtste gefluister dat heen en weer stuiterde zichzelf versterkend in een feedbacklus totdat het bijna ondraaglijk werd, totdat iemand wel iets móést zeggen over al die herrie.’
Het kust tot kust pad geldt als een van de mooiste lange-afstandspaden van Engeland. Het leidt de wandelaar van het bergachtige Lake District, met hoge toppen, en door gletsjers uitgeschuurde rivierdalen, via de valleien van de Yorkshire Dales en, met heuvels, grasland, heide en bos van North York Moors naar de Noordzeekust. Voor aardrijkskundedocenten maar ook voor iedere aardrijkskundig geïnteresseerde een aanrader dus, dit boek.
Bron: James F. Carter - Own work, CC BY-SA 2.5, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1306267
Je bent hier, David Nicholls-2024, Oorspronkelijk verschenen als You are here. Vertaling Carolien Metaal, 2024. Amsterdam-Meulenhoff.
Kaart van het South West Coast Path gebaseerd op OpenStreetMap. Bron: http://hiking.waymarkedtrails.org/
Wie Het Zoutpad van Raynor Winn heeft gelezen, weet dat Ray en Moth er om gezondheidsredenen voor kiezen de route in hun papieren wandelgids (The South Westcoast Path, form Minehead to South Haven Point van Paddy Dillon) in omgekeerde richting te lopen. Dit omdat het eerste gedeelte van de route juist het zwaarst is en het laatste stuk het lichtst. Zij beginnen liever met het lichtste deel, gezien hun conditie, leeftijd en ervaring. Een goed voorbeeld van hoe handig een gepersonaliseerde digitale wandelroute zou kunnen zijn. Het echtpaar zou daarmee onderweg een stuk minder hebben hoeven puzzelen met de gids van ‘Paddy’, zoals valt te lezen in het boek. Al is het wandelen van een route met een gids maar dan in omgekeerde richting, natuurlijk wel een goede hersenactiviteit.
Het Zoutpad, Raynor Winn, 2018. Uitgeverij Balans. Oorspronkelijk verschenen als The Salt Path. Vertaling: Annemie de Vries.
Op deze pagina: meer over de relatie tussen literatuur en geografie. Allereerst enkele opvallende uitspraken:
"In deze tijd, met meer aandacht voor de ´geografische ruimte´, is ´tijd´ niet langer het belangrijkste waarnaar gekeken wordt in de literatuuranalyse. Dat is de locatie nu dus wel. Die wordt nu gezien als een centrale metafoor en cliché-locatie, en ook de literaire kritiek heeft dit opgepakt als een nieuw instrument."
Emmanuelle Peraldo, in Literature and Geography: The Writing of Space trhroughout History (2016), Cambridge Scholars Publishing
"Literatuur toont het zeldzame vermogen om te verwijzen naar de sociale, culturele en politieke dimensies van plaats, waardoor de reikwijdte van literaire ruimtekritiek behoorlijk gevarieerd en uiteenlopend is."
Indranil Acharya en Ujjwal Kumar Panda, in Geographical Imaginations, Literature and the Spatial Turn (2022), Oxford University Press.
'Literaire geografie gaat over de manieren waarop mensen die er wonen een specifieke plaats ervaren en erdoor zijn gevormd'.
Emmanuelle Peraldo, in Literature and Geography: The Writing of Space throughout History (2016), Cambridge Scholars Publishing
"Deze literaire ruimtes kunnen, in tegenstelling tot sommige beperkingen bij geografische wetenschapsbeoefening vrij bewegen tussen echt en denkbeeldig. Door dit te doen, brengt het een gevoel van plaats of een geest van plaats naar voren die bekende geografieën creëert en herschept."
Indranil Acharya en Ujjwal Kumar Panda, in Geographical Imaginations, Literature and the Spatial Turn (2022), Oxford University Press.
INTRO
Enerzijds literatuurwetenschappen en anderzijds geografie. Op de overlap tussen de twee richt zich deze pagina want dat is een terrein geworden van analyse en onderzoek. Literaire werken hebben altijd een plaats van handeling. De relatie tussen mensen en hun omgeving is vaak een belangrijk onderdeel van de plot, het thema of de setting van een verhaal. Behalve dat literatuuranalyse tegenwoordig meer aandacht heeft voor de geografische aspecten is het ook zo dat teksten, inclusief literaire, steeds meer aanwezig zijn in de analyses van geografen. Literatuur komt zo bijvoorbeeld ook steeds vaker aan bod in de aardrijkskundeles.
Op het terrein van de literatuur en geografie hebben zich de laatste decennia diverse richtingen ontwikkeld met als kern analyse van de ruimtelijke omgeving, de plaats waar zich iets afspeelt of het in kaart brengen ervan. In de literatuuranalyse is de ruimtelijke omgeving in een verhaal tegenwoordig minstens net zo belangrijk als het aspect ´tijd´, dus wanneer iets plaatsvindt. Het vakgebied dat zich hiermee bezighoudt heet literaire geografie, dat zich verdiept in hoe mensen een specifieke plaats ervaren en erdoor zijn gevormd. Maar ook literaire cartografie, geokritiek, ecokritiek, geopoëtiek, geografie van de literatuur, kaartstudies, narratieve cartografie, beschrijving van plaatsen en geohumanoria zijn studierichtingen.
Op deze pagina wordt dieper ingegaan op deze ontwikkeling, mede aan de hand van voorbeelden van literaire werken, die onderwerp van analyse zijn geweest of kunnen zijn.
Classificatie van digitale wandelroutes in Groot-Brittannië op online platforms: OS = Ordnance Survey en AONDB = door de overheid erkende Area’s of Outstanding Natural Beauty (ca 40), van de onderzoekers.
Stippenkaarten met de hoofdgroepen (natuurlijk, landelijk, stedelijk en aan zee) van wandelroutes op Groot-Brittannie. Elke stip is een van de routes in de classificatie, waaronder wandelroutes in nationale parken en door overige ‘zeer mooie gebieden’ vallen. Projectie: British National Grid.
Bron: The context of outdoor walking: A classification of user-generated routes. A. Ballatore, S. Cavazzi, J. Morley. Royal Geographic Society, September 2023. https://doi.org/10.1111/geoj.1251
Het Zoutpad, Over oude wegen naar een nieuw begin, Raynor Winn (2019). Uitgeverij Balans.